Η ζήτηση για πετρέλαιο και φυσικό αέριο είναι γενικά συνδεδεμένη με την οικονομική ανάπτυξη. Σε περιόδους ευημερίας, οι εταιρείες επεκτείνονται, οι άνθρωποι ξοδεύουν περισσότερα, και όλοι χρειάζονται περισσότερη ενέργεια. Και όταν η οικονομία επιβραδύνεται, η ζήτηση πέφτει. Αλλά αν σκέφτεσαι να επενδύσεις στον κλάδο του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, θα πρέπει να πας πέρα από τις γενικεύσεις. Ποιες είναι λοιπόν οι μεγαλύτερες χρήσεις του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, και ποιες είναι οι αντίστοιχες προοπτικές τους;

Όταν το πετρέλαιο περνάει από τη διαδικασία της διύλισης (downstream process), μετατρέπεται σε διάφορα χρήσιμα προϊόντα – με τα δύο πιο σημαντικά να είναι η βενζίνη και το ντίζελ. Και τα δύο είναι κυρίως καύσιμα μεταφορών (με το ντίζελ να χρησιμοποιείται επίσης για θέρμανση)· μαζί, αντιπροσωπεύουν πάνω από το μισό της ζήτησης πετρελαίου, καθιστώντας τις μεταφορές το σημαντικότερο παράγοντα στην εξίσωση της ζήτησης. Παράλληλα, η δεύτερη μεγαλύτερη χρήση του πετρελαίου είναι ως «πρώτη ύλη» (feedstock) για τη πετροχημική βιομηχανία – με το πετρέλαιο να μετατρέπεται σε πλαστικό, καουτσούκ, ακόμη και σε συστατικά τροφίμων.

Το φυσικό αέριο χρησιμοποιείται επίσης ως πρώτη ύλη για την πετροχημική βιομηχανία. Στην πραγματικότητα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναλλακτικά αντί για το πετρέλαιο, και οι πετροχημικές εταιρείες συχνά κάνουν την επιλογή τους με βάση τη διαθεσιμότητα και το κόστος (δηλαδή ποιο είναι φθηνότερο), μαζί με άλλους παράγοντες. Αλλά αυτό αντιπροσωπεύει μόνο ένα μικρό μέρος της ζήτησης για φυσικό αέριο.

Η μεγαλύτερη χρήση του φυσικού αερίου είναι η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, και ακολουθεί από κοντά η θέρμανση σε οικιακά και εμπορικά κτίρια. Συνολικά, αυτό αντιπροσωπεύει περίπου τα δύο τρίτα της παγκόσμιας ζήτησης για φυσικό αέριο. Άλλες χρήσεις υπάρχουν στον βιομηχανικό τομέα – όπου το φυσικό αέριο λειτουργεί ως πηγή θερμότητας στην παραγωγή υφασμάτων, γυαλιού, χάλυβα, κ.λπ. – και στη δημιουργία γεωργικών λιπασμάτων.

Ποια είναι λοιπόν η προοπτική για όλους αυτούς τους παράγοντες ζήτησης; Με απειλές να εμφανίζονται σε όλα τα μέτωπα, η εικόνα δεν είναι και η πιο ρόδινη. Για το πετρέλαιο – όπου η ζήτηση επικεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό στα καύσιμα μεταφορών - τα ηλεκτρικά οχήματα (EVs) εκτοπίζουν όλο και περισσότερο την ανάγκη για βενζίνη και ντίζελ. Η υιοθέτηση των EVs αυξάνεται, επειδή το κόστος αγοράς και λειτουργίας τους μειώνεται, και επειδή οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο επιβάλλουν αυστηρότερα πρότυπα για την ποιότητα του αέρα. Στην πραγματικότητα, 17 χώρες έχουν μέχρι στιγμής είτε επιβάλει κάποιου είδους περιορισμό στα παλαιού τύπου αυτοκίνητα με κινητήρα εσωτερικής καύσης, είτε θέσει στόχους για τα EVs.

Σύμφωνα με μια μελέτη από έναν σημαντικό ερευνητικό όμιλο, το 57% των πωλήσεων νέων αυτοκινήτων το 2040 θα είναι ηλεκτρικά – και πάνω από το 30% του παγκόσμιου στόλου οχημάτων θα αποτελείται από EVs. Αυτό θα σήμαινε πολύ μικρότερη ζήτηση για πετρέλαιο: 14 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, για την ακρίβεια, πάνω από το 10% της τρέχουσας ημερήσιας κατανάλωσής μας σε πετρέλαιο. Και αυτή η πρόβλεψη είναι που τροφοδοτεί σε μεγάλο βαθμό τη θεωρία για την επικείμενη κορύφωση της ζήτησης πετρελαίου (peak oil theory).

Μισό λεπτό όμως – αν περισσότεροι άνθρωποι οδηγούν ηλεκτρικά οχήματα (EVs), αυτό δεν σημαίνει μεγαλύτερη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια και επομένως περισσότερο φυσικό αέριο; Λοιπόν, ναι και όχι. Ενώ η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια αναμένεται να αυξηθεί, ο αντίκτυπος στο φυσικό αέριο εξαρτάται από το από πού προέρχεται αυτή η ηλεκτρική ενέργεια. Και σε περίπτωση που δεν το έχεις προσέξει, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι οι ταχύτερα αναπτυσσόμενες πηγές ενέργειας αυτή τη στιγμή – με μοχλό τη μείωση του κόστους και τις κυβερνήσεις που προσπαθούν να αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή.

Παρόλα αυτά, το φυσικό αέριο έχει επίσης μεταβατικό ρόλο να παίξει εδώ. Η χρήση φυσικού αερίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας είναι πολύ φθηνότερη και καθαρότερη από την καύση πετρελαίου ή άνθρακα για τον ίδιο σκοπό – και επιτρέπει επίσης στις χώρες να εγκαταστήσουν περισσότερη δυναμικότητα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς μπορεί να αντισταθμίσει γρήγορα τυχόν πτώσεις στην παροχή ηλιακής ή αιολικής ενέργειας. Αυτό θα ισχύει μέχρι το κόστος αποθήκευσης της ανανεώσιμης ενέργειας να μειωθεί αρκετά, ώστε να δούμε μπαταρίες στο μέγεθος πάρκινγκ να ενεργοποιούνται όταν δεν φυσάει και ο ήλιος δεν λάμπει.

Όσον αφορά την άλλη μεγάλη συνιστώσα της ζήτησης φυσικού αερίου – τη θέρμανση – αυτή πιθανότατα θα παραμείνει σταθερή, καθώς η αύξηση του πληθυσμού αντισταθμίζεται από την αυξανόμενη ενεργειακή απόδοση και τον εξηλεκτρισμό. Το μέλλον της ζήτησης για πετροχημικά (τόσο για πετρέλαιο όσο και για φυσικό αέριο), ωστόσο, είναι λιγότερο σίγουρο. Η αυξανόμενη αντίθεση στα πλαστικά μίας χρήσης και οι μεγαλύτερες επενδύσεις στην ανακύκλωση πλαστικών μπορεί κάλλιστα να οδηγήσουν σε μείωση της ανάγκης χρήσης πετρελαίου και φυσικού αερίου για την παραγωγή νέων πλαστικών στο μέλλον.

Συνδυάζοντας όλα αυτά, τι σημαίνει αυτό για τη ζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου μακροπρόθεσμα; Λοιπόν, η τελευταία έκθεση του ενεργειακού γίγαντα της BP για τις ενεργειακές προοπτικές προβλέπει ότι η ζήτηση για φυσικό αέριο θα αυξάνεται με μέσο ρυθμό 1,7% ετησίως έως το 2040 – ποσοστό πολύ υψηλότερο από το πενιχρό 0,3% του πετρελαίου. Ωστόσο, και τα δύο ωχριούν σε σύγκριση με τον προβλεπόμενο μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που φτάνει το 7,1%...

Τι κρατάμε: Η ζήτηση για πετρέλαιο προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από τα καύσιμα μεταφορών, και αντιμετωπίζει μια νέα απειλή από τα ηλεκτρικά οχήματα (EVs). Από την άλλη, η ζήτηση για φυσικό αέριο προέρχεται κυρίως από τον τομέα της ενέργειας – ο οποίος μεταβαίνει γρήγορα προς τις ανανεώσιμες πηγές, αν και το φυσικό αέριο παραμένει ένα σημαντικό μεταβατικό back-up προς το παρόν.