Όπως συμβαίνει με τα περισσότερα εμπορεύματα, οι μακροπρόθεσμες τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου καθορίζονται από τους παράγοντες προσφοράς και ζήτησης που έχουμε συζητήσει. Και αυτοί μπορούν να απεικονιστούν μέσα από το γράφημα που είναι κοινώς γνωστό ως «καμπύλη κόστους”.

Μια καμπύλη κόστους δείχνει πόση παραγωγή προσφέρουν οι διάφοροι προμηθευτές με ένα δεδομένο κόστος ανά μονάδα. Με άλλα λόγια, απεικονίζει τη διαθέσιμη προσφορά ενός εμπορεύματος με αύξουσα σειρά κόστους. Το πλάτος των ράβδων υποδεικνύει την ποσότητα της προσφοράς και το ύψος δείχνει το κόστος ανά μονάδα. Η τιμή αγοράς του εμπορεύματος, από την άλλη, βρίσκεται στο σημείο όπου η ζητούμενη ποσότητα τέμνει την καμπύλη κόστους. Ένα παράδειγμα φαίνεται παρακάτω.

Πηγή: McKinsey

Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ένα θεωρητικό παράδειγμα με πετρέλαιο για να το εξηγήσουμε καλύτερα. Ας πούμε ότι ο OPEC μπορεί να παράγει 10 βαρέλια πετρελαίου με κόστος $30 το βαρέλι, οι Αμερικανοί παραγωγοί σχιστολιθικού πετρελαίου (shale drillers) μπορούν να βγάλουν 5 βαρέλια με $40, και οι υπεράκτιες εξέδρες του Ηνωμένου Βασιλείου μπορούν να παράγουν 4 βαρέλια με $50. Αν η ζήτηση για πετρέλαιο είναι 15 βαρέλια, τότε χρειάζεσαι μόνο τον OPEC (10 βαρέλια) και το αμερικανικό σχιστολιθικό πετρέλαιο (5 βαρέλια) για να καλύψεις πλήρως αυτή τη ζήτηση. Οι παραγωγοί ενός εμπορεύματος (commodity) είναι γενικά πρόθυμοι να το προσφέρουν εφόσον η τιμή υπερβαίνει το κόστος παραγωγής τους· διαφορετικά θα έχουν ζημιά. Σε αυτή την περίπτωση, οι Αμερικανοί παραγωγοί σχιστολιθικού πετρελαίου χρειάζονται μια τιμή τουλάχιστον $40 το βαρέλι για να παράγουν αρκετά ώστε να καλύψουν τη ζήτηση – και έτσι η τιμή του πετρελαίου στην αγορά θα είναι περίπου $40. Αν, από την άλλη, η ζήτηση για πετρέλαιο αυξανόταν στα 17 βαρέλια, θα έπρεπε να στραφούμε στην προσφορά από τις υπεράκτιες εξέδρες του Ηνωμένου Βασιλείου – αλλά αυτοί θα προσφέρουν πετρέλαιο μόνο σε τιμή $50+ το βαρέλι. Σε αυτή την περίπτωση, η τιμή της αγοράς θα ανέβαινε στα $50.

Το φυσικό αέριο είναι λίγο διαφορετικό, καθώς θεωρείται «Νησιωτικό εμπόρευμα». Επειδή είναι πολύ πιο δύσκολο να μεταφερθεί το φυσικό αέριο από μια περιοχή σε άλλη σε σχέση με το πετρέλαιο, μπορείς να δεις μεγάλες τοπικές διαφορές στην τιμή του, ανάλογα με την τοπική προσφορά και ζήτηση. Όμως, το αυξανόμενο εμπόριο υγροποιημένου φυσικού αέριου (LNG) – το οποίο επιτρέπει τη μεταφορά του υγροποιημένου φυσικού αερίου παγκοσμίως – αρχίζει να συνδέει όλο και περισσότερο τις τιμές σε όλο τον κόσμο. Αν το φυσικό αέριο είναι φθηνό στις ΗΠΑ και ακριβό στην Ασία, τότε οι ασιατικές εταιρείες ενέργειας θα επιδιώξουν πλέον να εισάγουν αμερικανικό LNG. Η αυξημένη ζήτηση για αμερικανικό αέριο θα οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές εκεί, ενώ η αυξημένη προσφορά στην Ασία θα μειώσει τις τιμές εκεί – φέρνοντας τις δύο πιο κοντά.

Πέρα από την προσφορά και τη ζήτηση, ωστόσο, υπάρχουν και βραχυπρόθεσμοι παράγοντες που επηρεάζουν τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Εποχιακές τάσεις, για παράδειγμα: οι τιμές του φυσικού αερίου είναι συνήθως υψηλότερες τον χειμώνα, όταν η ζήτηση για θέρμανση είναι στα ύψη, ενώ οι τιμές του πετρελαίου τείνουν να είναι υψηλότερες το καλοκαίρι, καθώς περισσότεροι άνθρωποι ταξιδεύουν.

Ένας άλλος σημαντικός βραχυπρόθεσμος παράγοντας είναι το απόθεμα: η ποσότητα πετρελαίου ή φυσικού αερίου που βρίσκεται αποθηκευμένο. Στο φυσικό αέριο, η παραγωγή είναι σχετικά σταθερή καθ' όλη τη διάρκεια του έτους: δεν μπορείς απλά να κλείσεις ένα πηγάδι φυσικού αερίου. Αλλά για να εξισορροπηθεί η αναντιστοιχία της εποχιακής ζήτησης, το φυσικό αέριο εγχέεται στο έδαφος για αποθήκευση κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και αποσύρεται όταν χρειάζεται τον χειμώνα. Αν τα επίπεδα αποθήκευσης είναι πολύ χαμηλά, οι τιμές του φυσικού αερίου ανεβαίνουν, δίνοντας κίνητρο για μεγαλύτερη παραγωγή – αλλά και για χαμηλότερη κατανάλωση. Αυτοί οι δύο παράγοντες συνδυαστικά θα πρέπει τελικά να επαναφέρουν τα αποθέματα και τις τιμές σε φυσιολογικά επίπεδα.

Κερδοσκόποι μπορούν επίσης να επηρεάσουν τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Αυτοί οι traders αγοράζουν και πωλούν futures πετρελαίου και φυσικού αερίου με στόχο να βγάλουν χρήματα από τις αλλαγές στις τιμές – μερικές φορές αδιαφορώντας για τους θεμελιώδεις παράγοντες της προσφοράς και της ζήτησης. Για παράδειγμα, ορισμένα hedge funds χρησιμοποιούν μια στρατηγική “momentum” για να επενδύσουν σε εμπορεύματα (commodities): αγοράζοντας εμπορεύματα που έχουν ανέβει πρόσφατα με την προσδοκία να αυξηθούν οι τιμές στο μέλλον. Έτσι, αν το πετρέλαιο έχει πάει καλά τους τελευταίους μήνες, οι κερδοσκόποι πιθανότατα θα αρχίσουν να αγοράζουν futures πετρελαίου, ανεβάζοντας τις τιμές.

Τέλος, ένας από τους πιο σημαντικούς βραχυπρόθεσμους παράγοντες που επηρεάζουν τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου είναι η γεωπολιτική. Ο OPEC, όπως αναφέρθηκε, προμηθεύει σχεδόν το ένα τρίτο του παγκόσμιου πετρελαίου, και τα μέλη του βρίσκονται κυρίως στη Μέση Ανατολή και την Αφρική. Όταν οι εντάσεις σιγοβράζουν στην περιοχή – για παράδειγμα, μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και του Ιράν – τόσο οι κερδοσκόποι όσο και οι εταιρείες που πραγματικά χρειάζονται πετρέλαιο μπορεί να αγοράσουν futures πετρελαίου υπό τον φόβο μελλοντικών διαταραχών στον εφοδιασμό. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα συνέβη τον Σεπτέμβριο του 2019, όταν μια επίθεση στις υποδομές της Σαουδικής Αραβίας προκάλεσε την εκτόξευση της τιμής του πετρελαίου πάνω από 20%.

Στο δια ταύτα: Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου καθορίζονται μακροπρόθεσμα από παράγοντες προσφοράς και ζήτησης – αλλά οι εποχιακές τάσεις, τα επίπεδα των αποθεμάτων, οι κινήσεις των κερδοσκόπων και η γεωπολιτική, όλα επηρεάζουν τις βραχυπρόθεσμες τιμές.