Η θεωρία της ανακλαστικότητας (Reflexivity) έχει τις ρίζες της στην κοινωνική θεωρία, όπου αναφερόταν στις κυκλικές σχέσεις μεταξύ αιτίας και αποτελέσματος. Η έννοια επεκτάθηκε στην επιστήμη γενικότερα από τον Karl Popper – τον παλιό καθηγητή φιλοσοφίας του Soros στο Λονδίνο. Ο Soros με τη σειρά του την εφάρμοσε στα οικονομικά και τα χρηματοοικονομικά, αναλύοντάς την σε βάθος στο βιβλίο του το 1987 Η Αλχημεία της Χρηματοοικονομικής. Η κεντρική ιδέα είναι ότι οι επενδυτές βασίζουν τις αποφάσεις τους στον τρόπο που αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα, και όχι στην ίδια την πραγματικότητα. Οι ενέργειές τους, ωστόσο, επηρεάζουν την πραγματικότητα, όπως για παράδειγμα τα θεμελιώδη οικονομικά μεγέθη, κάτι που με τη σειρά του οδηγεί σε αλλαγή της αντίληψης των επενδυτών και, κατά συνέπεια, των τιμών των επενδύσεων. Ο Soros αποδίδει μεγάλο μέρος της επιτυχίας του στην κατανόηση και την εφαρμογή της θεωρίας της ανακλαστικότητας (reflexivity) στις χρηματοοικονομικές αγορές 🔁

Ένα bank run είναι ένα κλασικό παράδειγμα αναδραστικότητας (reflexivity) σε δράση. Ας πούμε ότι οι πελάτες της Bogus Bank πιστεύουν, για οποιονδήποτε λόγο, ότι βρίσκεται σε αδύναμη οικονομική θέση. Αρχίζουν να αποσύρουν τις καταθέσεις τους σε περίπτωση που η τράπεζα τελικά δεν μπορεί να τους αποπληρώσει. Παρόλο που η Bogus Bank είναι στην πραγματικότητα σε ισχυρή οικονομική θέση, ένας αρκετά μεγάλος αριθμός ανθρώπων που αποσύρουν τα χρήματά τους θα μπορούσε να οδηγήσει την τράπεζα σε αφερεγγυότητα (insolvency). Ο αυξημένος φόβος ότι αυτό θα συμβεί οδηγεί σε ακόμη περισσότερες αναλήψεις – μέχρι που, σαν μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία, η Bogus Bank όντως χρεοκοπεί. Αυτό είναι ένα παράδειγμα του πώς οι αντιλήψεις μπορούν να επηρεάσουν τα θεμελιώδη οικονομικά μεγέθη.

Η θεωρία της αναδραστικότητας (reflexivity) μπορεί να βοηθήσει στην εξήγηση του κύκλου της οικονομικής άνθησης και ύφεσης. Μάλιστα, ο Soros χρησιμοποίησε αυτή τη θεωρία για να προβλέψει την οικονομική κρίση του 2008 και το Quantum ήταν ένα από τα λίγα hedge funds που έβγαλαν χρήματα εκείνη τη χρονιά. Το μεγάλο πρόβλημα με τους αυτοενισχυόμενους βρόχους ανάδρασης (self-reinforcing feedback loops) στις επενδύσεις είναι ότι οι τιμές της αγοράς μπορεί να αποσυνδεθούν όλο και περισσότερο από την οικονομική πραγματικότητα. Στην πορεία προς το 2008, οι υποψήφιοι αγοραστές κατοικιών πίστευαν ότι οι τιμές των ακινήτων θα ανέβαιναν για πάντα. Οι αγορές τους, πράγματι, οδήγησαν τις τιμές των ακινήτων στα ύψη, γεγονός που οδήγησε σε μεγαλύτερη χορήγηση στεγαστικών δανείων από τις τράπεζες – τροφοδοτώντας ακόμη υψηλότερες τιμές. Τελικά, όμως, η φούσκα έσκασε, αποτελώντας μία από τις κύριες αιτίες της κρίσης και της ύφεσης που ακολούθησε 😣