Πριν μπορέσουν να πουλήσουν φάρμακα, οι φαρμακευτικές εταιρείες πρέπει να τα παρασκευάσουν. Και πριν τα παρασκευάσουν, πρέπει να αποφασίσουν τι ακριβώς θα φτιάξουν. Αυτή η διαδικασία είναι ταυτόχρονα χρονοβόρα και ακριβή – οπότε, αν σκοπεύεις να επενδύσεις στον φαρμακευτικό κλάδο, πρέπει να σταθμίσεις τον χρόνο που αφιερώνεται σε όλες τις αποτυχίες με τις δυνατότητες που προσφέρει μια σπάνια επιτυχία.

Η ανακάλυψη φαρμάκων περιλαμβάνει σκληρή δουλειά σε ένα εργαστήριο, με σκοπό αρχικά να κατανοηθεί τι προκαλεί μια ασθένεια και, στη συνέχεια, να βρεθούν τα μόρια που μπορούν να την σταματήσουν. Οι φαρμακευτικές εταιρείες κάνουν ένα μέρος αυτής της δουλειάς μόνες τους, αλλά χρηματοδοτούν επίσης πανεπιστημιακούς ερευνητές για να κάνουν την υπόλοιπη. Αυτό συμβαίνει λόγω του τεράστιου όγκου έρευνας που απαιτείται: για κάθε φάρμακο, πρέπει να δοκιμαστούν από 5.000 έως 10.000 διαφορετικά μόρια. Μόνο η αρχική διαδικασία συνήθως διαρκεί περίπου μια δεκαετία και κοστίζει περίπου 500 εκατομμύρια δολάρια.

Τελικά, η φαρμακευτική εταιρεία θα έχει προεπιλέξει μερικά μόρια που εκτιμά ότι μπορεί να είναι αποτελεσματικά, και τότε είναι που ξεκινά η μακρά διαδικασία των κλινικών δοκιμών. Γιατί πριν ένα φάρμακο μπορέσει να εγκριθεί για χρήση – από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων στις ΗΠΑ, και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμός Φαρμάκων στην ΕΕ – πρέπει να περάσει από τρεις φάσεις κλινικών δοκιμών για να ελεγχθεί ότι είναι ασφαλές και αποτελεσματικό.

Η πρώτη φάση διαρκεί περίπου ένα χρόνο και περιλαμβάνει την επιβεβαίωση της ασφάλειας και της δοσολογίας του φαρμάκου σε ένα πολύ μικρό δείγμα ανθρώπων. Η δεύτερη διαρκεί δύο ή τρία χρόνια και περιλαμβάνει τη δοκιμή της αποτελεσματικότητας της θεραπείας σε μερικές εκατοντάδες «ανθρώπινα πειραματόζωα». Αν ένα φάρμακο περάσει και τα δύο αυτά στάδια χωρίς να αποκαλύψει δυσάρεστες παρενέργειες, η τρίτη και τελική φάση αξιολογεί χιλιάδες συμμετέχοντες για να βοηθήσει στην αξιολόγηση των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων του φαρμάκου.

Τα περισσότερα φάρμακα – το 85-95% για την ακρίβεια – δεν περνούν τις κλινικές δοκιμές. Αυτό σημαίνει ότι η ανάπτυξη φαρμάκων περιλαμβάνει πολλές δοκιμές και λάθη, και γι' αυτό είναι τόσο δαπανηρή. Οι εκτιμήσεις για το ακριβές κόστος ανάπτυξης ενός φαρμάκου από την αρχή μέχρι το τέλος ποικίλλουν, αλλά το (χρηματοδοτούμενο από φαρμακευτικές εταιρείες) Tufts Center for the Study of Drug Development αναφέρει ότι ανέρχεται κατά μέσο όρο στα 2,6 δισ. δολάρια. Και 1,2 δισ. δολάρια από αυτό το ποσό είναι αυτό που είναι γνωστό ως «κόστος ευκαιρίας» (opportunity costs) – το ποσό δηλαδή που έχασαν οι επενδυτές επειδή δεν επένδυσαν τα χρήματά τους αλλού.

Άλλοι πιστεύουν ότι τα 2,6 δισεκατομμύρια δολάρια είναι υπερβολικά πολλά. Η Σχολή Δημόσιας Υγείας του Harvard, για παράδειγμα, λέει ότι το Tufts χρησιμοποιεί «υποθέσεις εξαιρετικά ευνοϊκές για τη βιομηχανία» ώστε να μπορούν να δικαιολογήσουν τις υψηλές τιμές των φαρμάκων τους, και ότι «ο πραγματικός αριθμός είναι πιθανότατα πολύ μικρότερος». Όπως και να 'χει, μιλάμε ακόμα για πάρα πολλά χρήματα για την παραγωγή ενός μόνο φαρμάκου. Και επειδή πολλές από τις πιο εύκολα θεραπεύσιμες ασθένειες έχουν ήδη αντιμετωπιστεί, η ανάπτυξη φαρμάκων θα γίνεται όλο και πιο δύσκολη και πιο ακριβή.

Παρόλα αυτά, θα νόμιζες ότι μόλις αναπτύξουν το επόμενο φάρμακο-επιτυχία, ο πονοκέφαλος θα τελείωνε για τις φαρμακευτικές εταιρείες. Το κόστος παραγωγής μπορεί να αυξάνεται (περισσότερα γι' αυτό αργότερα), αλλά εξακολουθεί να είναι αμελητέο σε σύγκριση με το κόστος ανάπτυξης. Κι όμως, όχι: αποδεικνύεται ότι το marketing ενός φαρμάκου είναι επίσης αρκετά ακριβό...

Η ουσία: Η ανάπτυξη φαρμάκων μπορεί να κοστίσει δισεκατομμύρια, και η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει δεκαετίες.