Νανορομπότ στην κυκλοφορία του αίματός σου. Ιατρικές συμβουλές από μηχανές. Έξυπνες τουαλέτες που αναλύουν τα... κόπρανά σου. Οι αλλαγές που συμβαίνουν στη φαρμακοβιομηχανία είναι απίστευτες, και αυτό θα μπορούσε να φέρει τεράστια, απροσδόκητα κέρδη στον κλάδο.

Η επενδυτική τράπεζα Goldman Sachs αναμένει ότι τα κέρδη του κλάδου στις ΗΠΑ θα αυξάνονται κατά 2% ετησίως έως το 2023, και τα κέρδη στην ΕΕ κατά 7% ετησίως. Μια τράπεζα που εστιάζει στον φαρμακευτικό κλάδο, η Torreya, έχει κοιτάξει ακόμα πιο μακριά, και πιστεύει ότι τα έσοδα της φαρμακοβιομηχανίας θα μπορούσαν σχεδόν να τριπλασιαστούν στα 3,3 τρισεκατομμύρια δολάρια μέχρι το 2060. Και με τόσα πολλά κερδοφόρα φάρμακα να διαφαίνονται στον ορίζοντα, αυτός ο αριθμός δεν είναι καθόλου παράλογος: για παράδειγμα, η θεραπεία για τον καρκίνο της Merck, Keytruda, πρόκειται να γίνει το πιο κερδοφόρο φάρμακο στην ιστορία, με προβλεπόμενες πωλήσεις άνω των 27 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Παρόλα αυτά, γίνεται όλο και πιο ξεκάθαρο ότι αν οι μεγάλες φαρμακευτικές θέλουν να έχουν μερίδιο από αυτά τα κέρδη, θα χρειαστούν βοήθεια από... τις μικρές εταιρείες βιοτεχνολογίας. Οι εταιρείες βιοτεχνολογίας – που αναπτύσσουν ανεξάρτητα τα δικά τους επαναστατικά φάρμακα χρησιμοποιώντας ζωντανά προϊόντα, όπως ένζυμα και βακτήρια – τείνουν να καινοτομούν γρηγορότερα. Ωστόσο, συχνά χρειάζονται τις φαρμακευτικές εταιρείες για να τις βοηθήσουν να διαχειριστούν την περίπλοκη διαδικασία των κλινικών δοκιμών και του marketing. Επομένως, είναι λογικό όταν μια μεγάλη φαρμακευτική εμφανίζεται με μια σειρά πληρωμών – μία για την εξαγορά της εταιρείας και της έρευνάς της, μία για τη χρηματοδότηση των δοκιμών και μία για την κυκλοφορία των φαρμάκων της στην αγορά – η εταιρεία βιοτεχνολογίας να δεχτεί την πρόταση.

Μόνο το 2019, οι φαρμακευτικές εταιρείες ξόδεψαν πάνω από 350 δισ. δολάρια αγοράζοντας μικρότερες εταιρείες – πολλές από αυτές εταιρείες βιοτεχνολογίας (biotechs) – για να κάνουν ουσιαστικά outsource τα ερευνητικά στάδια και να μπαίνουν στο παιχνίδι όταν "μυρίζονταν" κέρδη. Βέβαια, αυτή η στρατηγική δεν είναι χωρίς ρίσκο: η Eli Lilly πλήρωσε 1,6 δισεκατομμύρια δολάρια για την ARMO BioSciences το 2018, για να αποτύχει όμως το βασικό της φάρμακο στις κλινικές δοκιμές ένα χρόνο αργότερα.

Για να χρηματοδοτήσουν όλες αυτές τις εξαγορές, οι φαρμακευτικές εταιρείες αναδιαρθρώνονται και πουλάνε ορισμένα από τα πιο κερδοφόρα τμήματά τους. Οι Pfizer, GlaxoSmithKline, και Novartis έχουν όλες αποσχίσει τους κλάδους καταναλωτικής υγείας τους – τις μάρκες που παράγουν μη συνταγογραφούμενα προϊόντα – τα τελευταία χρόνια, και ο ανταγωνιστής Sanofi σύμφωνα με πληροφορίες, σχεδιάζει να κάνει το ίδιο. Αυτό δεν πειράζει τους επενδυτές, οι οποίοι πιστεύουν ότι θα πάρουν μεγαλύτερη αξία από έναν σταθερό κλάδο καταναλωτικών προϊόντων υγείας. Άλλωστε, οι εταιρείες που κάνουν πάρα πολλά πράγματα ταυτόχρονα, συνήθως έχουν χαμηλότερη αξία από το άθροισμα των τμημάτων τους. Βέβαια, αυτό σημαίνει ότι η επένδυση σε φαρμακευτικές εταιρείες γίνεται ακόμα πιο ριψοκίνδυνη: επενδύεις απλώς στα ίδια τα φάρμακα.

Αυτό μπορεί να ανησυχήσει ορισμένους επενδυτές, ειδικά καθώς οι κίνδυνοι στον φαρμακευτικό κλάδο συνεχώς αυξάνονται. Για παράδειγμα, ο επιταχυνόμενος ρυθμός της καινοτομίας σημαίνει ότι οι εταιρείες μπορεί να ξοδέψουν δέκα χρόνια για την ανάπτυξη ενός φαρμάκου, μόνο και μόνο για να εμφανιστεί από το πουθενά μια νέα θεραπεία-θαύμα. Οι εξαγορές είναι ένας τρόπος για να προστατευτείς από αυτό, σίγουρα, αλλά υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να αιφνιδιαστείς.

Και μετά, υπάρχει και το ρυθμιστικό πλαίσιο. Όπως είπαμε, σχεδόν τα μισά έσοδα των φαρμακευτικών εταιρειών προέρχονται από τις ΗΠΑ, κάτι που οφείλεται εν μέρει στις τιμές των φαρμάκων που είναι κατά μέσο όρο 56% υψηλότερες από ό,τι σε άλλες πλούσιες χώρες. Έτσι, ο κλάδος είναι φυσικά αρκετά ανήσυχος από τις συζητήσεις για τη ρύθμιση των τιμών των φαρμάκων από πολιτικούς όλων των παρατάξεων – για να μην αναφέρουμε την προοπτική η αμερικανική κυβέρνηση να παρακάμψει εντελώς τους PBMs ή να διαπραγματευτεί τις τιμές των φαρμάκων για ολόκληρο το πρόγραμμα Medicare. Ως βασικός αγοραστής, η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα είχε ισχυρή διαπραγματευτική θέση και πιθανότατα θα μπορούσε να αναγκάσει τις φαρμακευτικές εταιρείες να δεχτούν χαμηλότερες τιμές. Η κινεζική κυβέρνηση έχει ήδη αρχίσει να κάνει ακριβώς αυτό, απειλώντας ακόμη περισσότερο τα κέρδη.

Παρόλα αυτά, ας μην προτρέχουμε. Μια τόσο μεγάλη θεσμική αλλαγή δεν είναι πιθανό να συμβεί σύντομα, και ακόμα κι αν συνέβαινε, οι φαρμακευτικές εταιρείες έχουν το περιθώριο να χάσουν ένα μεγάλο κομμάτι, πριν αντιμετωπίσουν οποιαδήποτε οικονομική δυσκολία, με τα περιθώρια κέρδους τους να είναι τόσο υγιή. Οπότε, αν θέλεις να επενδύσεις, θα πρέπει να ξέρεις πώς…

Τι να κρατήσεις: Θαυματουργές θεραπείες βρίσκονται στον ορίζοντα, αλλά οι ρυθμίσεις θα μπορούσαν να περιορίσουν τα κέρδη.