Ποιοι είναι οι κίνδυνοι όταν αγοράζεις ομόλογα;

Υπάρχουν μερικά πράγματα που πρέπει να έχεις υπόψη όταν αγοράζεις ένα ομόλογο.

Μερικά ομόλογα μπορεί να είναι «ανακλητά» (callable). Αυτό σημαίνει ότι η εταιρεία που τα εξέδωσε μπορεί να τα αγοράσει πίσω πρόωρα και εσύ δεν μπορείς να κάνεις τίποτα γι' αυτό. Μια εταιρεία μπορεί να το κάνει αυτό όταν τα επιτόκια έχουν πέσει, επειδή μπορεί να εκδώσει νέα ομόλογα με χαμηλότερο (δηλαδή, φθηνότερο) επιτόκιο. Για εσένα ως επενδυτή, αυτά είναι κακά νέα. Σημαίνει ότι θα χάσεις τις μελλοντικές πληρωμές των κουπονιών, μειώνοντας τη συνολική αξία της επένδυσης σου.

Η αύξηση των επιτοκίων είναι ένας ακόμα, λιγότερο προφανής κίνδυνος, που όμως μπορεί να σου κοστίσει. Μπορεί να έχεις ένα ομόλογο που πληρώνει 2% κουπόνι, ενώ θα μπορούσες να έχεις απόδοση 3-4% από άλλες επενδύσεις. Αν συμβεί αυτό, η τιμή του ομολόγου σου πιθανότατα θα πέσει και η απόδοσή του θα ανέβει. Αυτό σημαίνει ότι αν το πουλήσεις, θα έχεις ζημιά.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος όμως από όλους είναι η χρεοκοπία (default) του ομολόγου σου. Αν μια εταιρεία ξεμείνει τελείως από χρήματα και κηρύξει πτώχευση, μπορεί να μην είναι σε θέση να αποπληρώσει τα χρέη της. Έτσι, θα χρεοκοπήσει, αφήνοντας σε με άδεια χέρια. Ή, ακόμα κι αν δεν πτωχεύσει τελείως, μπορεί να αναγκαστεί να παραλείψει μία ή δύο πληρωμές κουπονιών για να διατηρήσει τη ρευστότητά της.

Πώς μπορείς να προστατευτείς;

Ευτυχώς, υπάρχουν οργανισμοί που ονομάζονται οίκοι αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας (credit-rating agencies). Οι πιο γνωστοί είναι οι Standard & Poor's, Moody's και Fitch. Η δουλειά τους είναι να αξιολογούν την πιθανότητα μια εταιρεία να χρεοκοπήσει, δίνοντας μια βαθμολογία στα ομόλογα της. Για παράδειγμα, για την Standard and Poor's, η κορυφαία βαθμολογία είναι το ΑΑΑ, η επόμενη καλύτερη το ΑΑ, και ούτω καθεξής.

(Είναι λίγο πρίεργο, αλλά κάθε οίκος έχει μικρές παραλλαγές στον τρόπο που γράφει τις βαθμολογίες του).

Οι κλίμακες ⚖️ φτάνουν μέχρι και το C, και μόνο περίπου οι μισές βαθμολογίες θεωρούνται ομόλογα «επενδυτικής βαθμίδας» (investment grade). Κάτω από αυτό το όριο, έχεις να κάνεις με ομόλογα «μη επενδυτικής βαθμίδας» ή αλλιώς «junk bonds» (ομόλογα υψηλού ρίσκου). Μπορεί να πληρώνουν πολύ υψηλό επιτόκιο, αλλά είναι και πολύ πιο ριψοκίνδυνα.

Οι οίκοι αξιολόγησης είναι αρκετά λεπτομερείς. Εξετάζουν πολλούς παράγοντες για να αποφασίσουν ποια είναι η πιστοληπτική ικανότητα μιας εταιρείας, όπως τα οικονομικά της δεδομένα, τη στρατηγική της, καθώς και το γενικότερο οικονομικό και ανταγωνιστικό περιβάλλον στο οποίο δραστηριοποιείται.

Υποβάθμιση ή αναβάθμιση

Αυτή η διαδικασία δε γίνεται μόνο μία φορά. Οι αξιολογήσεις προσαρμόζονται συνεχώς καθώς αλλάζουν οι συνθήκες, και μια εταιρεία μπορεί να αναβαθμιστεί ή να υποβαθμιστεί. Αν υπάρξει υποβάθμιση, οι τιμές των ομολόγων θα πέσουν, επειδή οι επενδυτές απαιτούν μεγαλύτερη απόδοση από πιο ριψοκίνδυνες επενδύσεις.

Δυστυχώς για τις εταιρείες, αν μια υποβάθμιση τις ρίξει στην κατηγορία των junk bonds, πολλά επενδυτικά funds που κατέχουν τα ομόλογα τους μπορεί να αναγκαστούν να τα πουλήσουν, καθώς έχουν περιορισμούς σχετικά με τις κατηγορίες αξιολόγησης που επιτρέπεται να κρατούν.

Ωστόσο, μη βασίζεσαι αποκλειστικά στους οίκους αξιολόγησης. Συχνά, οι αξιολογήσεις τους καθυστερούν. Αυτό σημαίνει ότι η τιμή ενός ομολόγου μπορεί να έχει ήδη πέσει αρκετά πριν ο οίκος προλάβει να αλλάξει τη βαθμολογία του για μια εταιρεία. Κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης του 2008, πολλά ομόλογα που βασίζονταν σε ενυπόθηκα δάνεια στις ΗΠΑ και τελικά αποδείχθηκαν σκουπίδια, είχαν λάβει την κορυφαία αξιολόγηση ΑΑΑ από τους οίκους.

Το ξέρουμε ότι το επαναλαμβάνουμε, αλλά πάντα αξίζει να κάνεις τη δική σου έρευνα για μια εταιρεία και τη στρατηγική της πριν επενδύσεις. Ως γενικός κανόνας, αν κάτι σου φαίνεται υπερβολικά ριψοκίνδυνο, καλό είναι να το ξανασκεφτείς ή απλά να το αποφύγεις.

-

Να θυμάσαι ότι κάθε επένδυση εμπεριέχει ρίσκο. Το υλικό αυτό έχει εκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή.